Kademeli Emeklilikte Eski Girişler Gündemde

Emeklilikte kademeli geçiş tartışmaları devam ederken, çalışma hayatına 18 yaşından önce başlayan milyonlarca kişinin sigorta kayıtlarının emeklilik hesabındaki yeri yeniden gündeme geldi. Sosyal Güvenlik Uzmanı İsa Karakaş, kaleme aldığı değerlendirmesinde 18 yaş öncesinde yapılan sigorta girişlerinin, ödenen primlerin ve sigortalılık süresi hesaplamasının hangi kurallara göre belirlendiğini ele aldı. Karakaş, erken yaşta yapılan sigorta girişlerinin her durumda emeklilik başlangıcı olarak kabul edilmediğini ancak geçerli şekilde ödenen uzun vadeli sigorta primlerinin kaybolmadığını vurguladı. 18 Yaşından Önce Ödenen Primler Emeklilikte Geçerli Sayılıyor Sosyal güvenlik mevzuatına göre çocukların eğitimlerini aksatmayacak şekilde belirli şartlar altında çalışmaları mümkün olabiliyor. Hizmet akdi kapsamında fiilen çalışan çocukların, gerekli koşulları sağlamaları halinde 4/1-a (SSK) kapsamında sigortalı olarak bildirilmesi gerekiyor. 18 yaşından önce yapılan sigorta girişlerinde en çok merak edilen konu ise yatırılan primlerin akıbeti oluyor. İsa Karakaş'ın aktardığı bilgilere göre, 18 yaşından önce ödenen uzun vadeli sigorta primleri geçerliliğini koruyor. Bu primler, emeklilik için gerekli olan toplam prim ödeme gün sayısının hesabında dikkate alınıyor. Ancak sigortalılık süresinin başlangıcı konusunda mevzuatta farklı bir uygulama bulunuyor. SGK'da Sigortalılık Süresi İçin 18 Yaş Kuralı Uygulanıyor Mevcut SGK uygulamasında malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları bakımından sigortalılık süresi hesaplanırken 18 yaş sınırı önem taşıyor. Buna göre, 18 yaşından önce sigorta tescili yapılan kişilerin sigortalılık süresi kural olarak 18 yaşını doldurdukları tarihten itibaren başlatılıyor. Bu nedenle bir kişinin çocuk yaşta sigorta girişinin bulunması, tek başına emeklilik yaşını veya sigortalılık süresi şartını otomatik olarak erkene çekmeyebiliyor. Emeklilik hesabında prim günleri ile sigortalılık süresinin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekiyor. Kademeli Emeklilik Düzenlemesi Olursa 18 Yaş Öncesi Girişler Dikkate Alınabilir Kamuoyunda uzun süredir konuşulan Emeklilikte Kademe beklentisi, erken yaşta sigorta girişi bulunan çalışanların durumunu da gündeme taşıdı. İsa Karakaş, olası bir kademeli emeklilik düzenlemesiyle ilgili değerlendirmesinde, mevcut EYT uygulamasından farklı bir yaklaşımın ortaya çıkabileceğini belirtti. Karakaş'a göre, özellikle 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasındaki sigorta girişleri olası bir düzenlemede önem taşıyabilir. Sigortalılık süresi şartının aranmadığı bir kademelendirme modelinin hayata geçirilmesi halinde, 18 yaş öncesinde yapılan geçerli sigorta kayıtlarının da dikkate alınabileceği değerlendiriliyor. Ancak şu an için yürürlüğe girmiş bir kademeli emeklilik düzenlemesi bulunmuyor. Bu nedenle 18 yaş öncesi girişlerin nasıl değerlendirileceği ancak yapılacak yasal düzenlemenin içeriğiyle kesinlik kazanacak. Kaza-i Rüşt Kararı Alanlara 18 Yaş İstisnası Sosyal güvenlik mevzuatında bazı özel durumlarda 18 yaş sınırına ilişkin istisnalar da bulunuyor. Karakaş'ın aktardığı bilgilere göre, özellikle Bağ-Kur ve Emekli Sandığı kapsamındaki bazı sigortalılar açısından kaza-i rüşt kararı önem taşıyor. Bir meslek veya sanat okulunu tamamlayan ve eğitim aldığı alanda çalışan gençlerin, Türk Medeni Kanunu kapsamında mahkeme kararıyla ergin sayılması halinde farklı hükümler uygulanabiliyor. Bu kişiler için sigortalılık süresinin başlangıcı, bazı şartların gerçekleşmesi durumunda mahkeme kararının verildiği tarih üzerinden değerlendirilebiliyor. 1 Nisan 1981 Öncesi Sigorta Girişlerinde Farklı Uygulama Sosyal güvenlik mevzuatındaki önemli ayrıntılardan biri de 1 Nisan 1981 tarihinden önce yapılan sigorta girişleriyle ilgili. Karakaş'ın değerlendirmesine göre, bu tarihten önce sigortalı olan kişiler açısından 18 yaş sınırı farklı uygulanıyor. Bu kapsamdaki sigortalıların sigortalılık süresi, tescil tarihinden itibaren hesaplanabiliyor. Ancak 1 Nisan 1981 tarihinden sonra yapılan sigorta girişlerinde, genel kural olarak 18 yaşın doldurulduğu tarih sigortalılık süresinin başlangıcında esas alınıyor. Bunun yanında malullük ve ölüm aylığı gibi farklı sosyal güvenlik haklarında özel düzenlemeler bulunabileceği belirtiliyor. Aile İş Yerinde Çalışan Çocukların Sigortasında Sözleşme Şartı Erken yaşta sigortalılık konusunda dikkat çeken bir diğer başlık ise aile işletmelerinde çalışan çocukların durumu. İsa Karakaş, anne veya babaya ait iş yerinde çalışan 18 yaşından küçük çocukların sigortalılığında bazı ek şartların bulunduğunu belirtti. Mevzuata göre, mümeyyiz küçüklerin aile iş yerinde çalışması halinde yazılı hizmet sözleşmesi yapılması ve bu sözleşmenin hâkim tarafından onaylanması gerekebiliyor. Bu şartların yerine getirilmemesi durumunda sigortalılık kaydının geçerliliği konusunda sorunlar yaşanabiliyor. 18 yaşını dolduran veya mevzuat kapsamında daha önce ergin hale gelen kişilerde ise gerekli şartlar sağlandığında hâkim onayı aranmayabiliyor. Prim Günleri Korunuyor, Emeklilik Hesabı Mevzuata Göre Yapılıyor Sosyal Güvenlik Uzmanı İsa Karakaş'ın değerlendirmelerine göre, 18 yaşından önce sigorta girişi bulunan kişiler açısından en önemli nokta, prim günleri ile sigortalılık süresinin birbirinden farklı değerlendirilmesi. Geçerli şekilde ödenen uzun vadeli sigorta primleri emeklilik için gerekli prim günlerine dahil edilirken, sigortalılık başlangıcının hangi tarih olarak kabul edileceği kişinin durumuna ve yürürlükteki mevzuata göre belirleniyor. Önümüzdeki dönemde kademeli emeklilik konusunda bir yasal düzenleme yapılması halinde, 18 yaş öncesi sigorta girişlerinin kapsam içinde değerlendirilip değerlendirilmeyeceği hazırlanacak kanun metniyle netleşecek.