İsviçre’de ABD–İran Görüşmeleri: "18 Saatlik Diplomasi"

İsviçre’nin Bürgenstock kentinde, Katar ve Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen ABD-İran dörtlü görüşmelerinin ilk turu tamamlandı. Görüşmelerde Lübnan’daki ateşkesin korunması, Hürmüz Boğazı’ndaki seyir güvenliği ve İran’ın dondurulmuş varlıkları gibi kritik dosyalar masaya yatırıldı. 18 saat süren yoğun müzakerelerin ardından taraflar, 60 gün içinde nihai bir anlaşmaya varılması amacıyla stratejik bir yol haritası üzerinde uzlaştı. Müzakere heyetleri ülkelerine dönmek üzere İsviçre'den ayrılırken, teknik ekiplerin çalışmalarını sürdürmek amacıyla bölgede kalacağı açıklandı. Lübnan İçin Ortak Çatışma Önleme Birimi Kuruluyor Lübnan’da çatışmaların tamamen sona erdirilmesi, ABD ile İran arasındaki müzakerelerin ilerlemesi için en önemli ön koşullardan biri olarak kabul ediliyor. Bu doğrultuda, ateşkesin kalıcı hale getirilmesi amacıyla ABD ve İran tarafından ortak bir "Çatışma Önleme Birimi" kurulması kararlaştırıldı. Bu birim, Lübnan hükümeti ve arabulucu ülkelerle koordineli bir şekilde çalışacak. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, müzakerelerde dondurulmuş varlıklar ve petrol satışı konularında ilerleme kaydettiklerini belirtirken, sürecin başarısı için "İlk gerçek sınav Lübnan olacaktır" değerlendirmesinde bulundu. Hürmüz Boğazı’nda "Yanlış Anlamaları" Önleyecek İletişim Hattı Zirvenin en sıcak gündem maddelerinden biri, İran’ın küresel petrol sevkiyatının beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nı kapatacağı yönündeki iddialar ve Devrim Muhafızları'nın bölgedeki gemilere yönelik uyarıları oldu. Ticari geçişlerin güvence altına alınması amacıyla ABD ve İran arasında doğrudan bir iletişim hattı kurulması kararlaştırıldı. Bu hat, boğazdaki askeri ve ticari hareketlilik sırasında yaşanabilecek olası yanlış anlamaların önüne geçmeyi hedefliyor. Ayrıca tüm sürece siyasi gözetim sağlayacak ve teknik komitelerden düzenli rapor alacak bir Üst Düzey Komite oluşturuldu. Trump’tan Sert Tehditler ve "Geçiş Ücreti" Çıkışı Müzakereler sürerken ABD Başkanı Donald Trump’ın Fox News kanalına ve sosyal medya hesaplarına yaptığı açıklamalar zirvede gerginliğe yol açtı. İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma tehditlerine yanıt veren Trump, "Boğazı kapatırsanız elinizde bir ülke kalmaz" diyerek sert bir askeri uyarıda bulundu. Trump ayrıca, barış görüşmelerinin başarısız olması durumunda ABD'nin bölgedeki koruyucu rolü karşılığında Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerden geçiş ücreti talep edebileceğini ve petrolün yüzde 20'sini alabileceklerini iddia etti. Sosyal medyadan ise vekil güçlerin sorun çıkarmaya devam etmesi halinde İran'a çok daha sert bir darbe vurulacağını yineledi. İran Heyetinin Masadan Kalktığı İddiası ve Taslak Metin Görüşmeler sırasında İran Meclis ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Galibaf liderliğindeki heyetin, Trump’ın tehditlerini protesto etmek amacıyla binayı terk ettiği ileri sürüldü. Ancak ABD basınından Axios’a konuşan diplomatik kaynaklar, heyetin müzakere alanından ayrılmadığını ve görüşmelerin planlandığı şekilde devam ettiğini savundu. İran heyeti üyesi Hüseyin Kurbanzade, teknik görüşmelerde İran petrolüne yönelik yaptırımların geçici olarak kaldırılmasına dair taslağın nihai hale getirildiğini belirtti. Kurbanzade, Lübnan’da savaş tamamen sona ermedikçe mutabakat zaptının diğer maddelerinin yürürlüğe girmeyeceğini vurgulayarak, "En önemli konu 13'üncü maddedir" dedi. Sürecin sonunda Katar ve Pakistan'ın arabuluculuğunda genel noktaları içeren ortak bir metin yayınlanacağı bildirildi. JD Vance: "Son Saatlerde Büyük İlerleme Kaydettik" ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, zirvenin yapıldığı Buergenstock tesisinde yaptığı açıklamalarda geleceğe dönük iyimser mesajlar verdi. Trump’ın talimatıyla İran halkıyla ilişkilerde "yeni bir sayfa açmak" istediklerini belirten Vance, diplomasi yoluyla Ortadoğu’yu dönüştürmeyi hedeflediklerini ifade etti. Vance, zorlu geçen ateşkes süreçlerine rağmen son birkaç saat içinde özellikle Lübnan’daki durumun korunması konusunda büyük ilerleme kaydedildiğini dile getirdi. Bölgedeki ticari akışa değinen ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ise, cumartesi günü 55 ticari geminin Hürmüz Boğazı'ndan güvenle geçtiğini açıklayarak deniz ticaretinin sürekliliğini garanti edeceklerini vurguladı. Sahadaki Çatışmalar ve İsrail’in Pozisyonu İsviçre'de diplomatik temaslar sürerken, sahadaki askeri hareketlilik devam etti. Lübnan sivil savunma yetkilileri, ateşkesin yürürlüğe girmesinden sonra düzenlenen İsrail saldırılarında 20 kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu. Lübnan Sağlık Bakanlığı verilerine göre, 2 Mart'tan bu yana yaşanan saldırılarda hayatını kaybedenlerin sayısı 4 bin 57'ye ulaştı. ABD-İran arasındaki bu müzakere sürecine taraf olmadığını açıklayan İsrail yönetimi, Lübnan'da işgal ettiği bölgelerdeki askeri varlığını koruyacağını bildirdi. İsrail ordusu ateşkese bağlı kalacağını ancak Hizbullah'ın ihlallerine ve her türlü tehdide karşı operasyonel hazırlığını sürdüreceğini açıkladı. İbrani Üniversitesi tarafından yapılan güncel bir ankete göre ise, İsrail halkının yüzde 92'si askeri operasyonlardan İsrail yerine İran'ın daha kazançlı çıktığı görüşünü paylaşıyor.