F-35 Programı İçin Trump'tan Yeşil Işık

ABD Başkanı Donald Trump’ın, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile gerçekleştireceği görüşmede Türkiye’nin F-35 savaş uçağı programına yeniden dahil edilmesine yönelik olumlu bir mesaj vermeye hazırlandığı öne sürüldü. ABD basınında yer alan haberlere göre Trump yönetimi, Türkiye’nin F-35 programına dönüşünün önünü açabilecek bir formül üzerinde çalışıyor. Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan ABD’li yetkililer, Trump’ın Erdoğan’a Ankara’nın programa geri dönmesine izin verilmesi konusunda hazır olduğunu iletmesinin beklendiğini belirtti. New York Times: Trump yönetiminde farklı görüşler bulunuyor The New York Times gazetesinin ABD yönetiminden dört üst düzey yetkiliye dayandırdığı haberine göre, Washington’da Türkiye’nin F-35 programına dönüşü konusunda Kongre tarafından getirilen yasal engellerin nasıl aşılacağı konusunda farklı görüşler bulunuyor. ABD’li yetkililer, mevcut yasal düzenlemelerin Türkiye’nin programa yeniden katılımı önünde önemli bir engel oluşturduğunu ifade ederken, bu sürecin aşılması için iki lider arasında karşılıklı mektup teatisi yapılması seçeneğinin de değerlendirildiğini aktardı. Trump’tan Erdoğan’a “mutlu edecek hediye” mesajı Trump, geçtiğimiz ay NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile Oval Office’te yaptığı görüşmede, F-35 savaş uçakları ve Türkiye’de düzenlenmesi planlanan NATO Zirvesi’ne ilişkin soruları yanıtlamıştı. Trump, Erdoğan’a yönelik olarak “onu çok mutlu edecek” bir hediye götürmeye hazırlandığını ifade etmişti. ABD Başkanı ayrıca Türkiye’nin askerî kapasitesine ilişkin değerlendirmesinde, “İnsanlar Türkiye’nin askerî açıdan ne kadar büyük bir güç olduğunu bilmiyor. Çok güçlü bir ordusu var.” ifadelerini kullanmıştı. Trump, NATO Zirvesi’ne katılım kararına ilişkin ise Erdoğan’ın daveti üzerine hareket ettiğini belirterek, “Başkan Erdoğan’a saygı duyduğum için NATO Zirvesi’ne katılacağım.” açıklamasında bulunmuştu. F-35 krizinin geçmişi: S-400 alımı ilişkileri gerdi Türkiye ile ABD arasındaki F-35 anlaşmazlığının temelinde Ankara’nın 2019 yılında Rusya’dan S-400 Triumf hava savunma sistemi satın alması bulunuyor. Washington yönetimi, bu kararın ardından Türkiye’yi F-35 savaş uçağı programından çıkardı ve çeşitli yaptırımlar uyguladı. ABD, S-400 sistemlerinin F-35 uçaklarının düşük görünürlük teknolojileri hakkında Rusya’ya bilgi sağlayabileceği gerekçesiyle bu adımları attığını açıkladı. ABD Kongresi tarafından kabul edilen düzenlemeler kapsamında, Türkiye’nin S-400 sistemlerini envanterinde bulundurduğu sürece F-35 savaş uçaklarının satışına izin verilmedi. Türkiye, Nisan 2021’de F-35 ortak üretim programından resmen çıkarıldı. Ankara’nın S-400 sistemleriyle ilgili mevcut durumu nedeniyle programa yeniden dahil olup olamayacağı uzun süredir belirsizliğini koruyor. F-35 neden Türkiye için kritik öneme sahipti? Resmî adı Lockheed Martin F-35 Lightning II olan beşinci nesil savaş uçağı, Türkiye’nin savunma planlamasında önemli bir yere sahipti. Uzmanlara göre F-35; düşük radar görünürlüğü, gelişmiş sensör sistemleri, ağ destekli harekât kabiliyeti ve farklı görevleri aynı platform üzerinden gerçekleştirebilmesi sayesinde modern savaş ortamında önemli avantajlar sağlıyor. Türkiye, programdan çıkarılmasının ardından hava gücünü güçlendirmek amacıyla yeni F-16 Fighting Falcon tedarikine ve yerli beşinci nesil savaş uçağı projesi TAI KAAN çalışmalarına ağırlık verdi. Bunun yanı sıra Ankara, hava kuvvetleri için alternatif seçenekler kapsamında Eurofighter Typhoon gibi farklı savaş uçağı modellerini de değerlendirmeye aldı. Ankara-Washington hattında yeni dönem ihtimali Trump yönetiminin Türkiye’nin F-35 programına dönüşüne ilişkin olası adımları, Ankara ile Washington arasındaki savunma ilişkilerinde yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor. Ancak Türkiye’nin programa yeniden dahil edilmesi için Kongre’deki yasal düzenlemelerin nasıl aşılacağı ve S-400 konusunun nasıl çözüme kavuşturulacağı sürecin en kritik başlıkları arasında yer almaya devam ediyor.